تقسيم كار اجتماعي دوركيم(1)
هرچند تقسيم كار تاريخي ديرينه دارد،اما تنها ازقرن 18به بعد به آن آگاهي يافته اند.وآدام اسميت اولين كسي است كه درپي ساختن نظريه تقسيم كاربرآمد.خوداوهم اين واژه راپديد آوردوعلوم اجتماعي بعدها اين واژه رابه زيست شناسي به امانت داد.
درحال حاضراين پديده عموميت يافته ونظرهمگان راجلب كرده است.يعني تقسيم كارتنها خاص جهان اقتصادي نيست،تاثيرروزافزون درمتفاوت ترين بخشهاي جامعه هم مي توان ديد،وظايف سياسي،اداري،قضايي،همه بيش ازپيش تخصصي مي شوند.وظايف هنري وعلمي نيزهمين حال رادارند.تقسيم كارديگر فقط نهادي اجتماعي نيست كه سرچشمه اش درهوش واراده آدميان باشد.بلكه پديده اي است درقلمروزيست شناسي عمومي كه گويي شرايطش رابايد درخواص اساسي ماده زنده وسازمان يافته جستجوكرد.تقسيم كار اجتماعي ديگرچيزي نيست جزشكل خاصي ازاين فرايندكلي،وجوامع بشري،باتبعيت ازاين قانون عام،گويي دنباله روي جرياني هستندكه بسي پيش ازآنها پديدآمده وتمامي جهان زنده رادرجهت واحدي به حركت واداشته است.اين امرواقعي بي گمان نمي تواند رخ دهد مگرآنكه برساختمان اخلاقي،تاثيري عميق بگذارد.برحسب اين سؤالي كه مطرح مي شوداين است كه آيا تقسيم كار،درعين حال كه قانون طبيعت است،قاعده اخلاقي رفتاربشرهم هست يانه؟
دوركيم درجواب مي گويدگذشت آن زمانهاي كه انسان كامل به نظرماكسي مي نمودكه درعين دارابودن علاقه مندي به همه چيزوناپايبندي به هيچ چيز،استعدادچشيدن طعم هرچيزودرك همه چيزراداشت وازامكان فراهم آوردن ومتراكم كردن عالي ترين عناصرسازنده تمدن دروجودخويش برخورداربود.چنين فرهنگ عام وگسترده اي،كه درگذشته آنهمه ستوده بود،امروزه ديگرتأثيري برماندارد.ماديگرمعتقدنيستيم كه يگانه وظيفه آدمي اين است كه كيفيات بشربطوركلي رادرخودمتحقق سازد،بلكه معتقديم كه بشربايدبهمان اندازه به كيفياتي كه لازمه كاراوست پاي بندباشد،مثلا تعليم وتربيت باتخصصي شدن روزافزون خوداين طرزتلقي رامحسوس ترمي كند.مابيش ازپيش احساس مي كنيم كه نبايدكودكان خودرابه آموختن فرهنگي يك شكل ويكسان،محكوم كنيم بلكه بايدآنان رابه راههاي مختلف ومتفاوت پرورش دهيم تابتواندازپس ووظايف متفاوتي كه درآينده پيش پايشان خواهدبودبرآيند.خلاصه آنكه،ازيك حنبه بخصوص،فرمان قاطع وجدان اخلاقي ماگويي درحال آن است كه به اين صورت بيان شودكه:كاري كن كه بتواني يك وظيفه معين رابنحوي سودمندانجام دهي.